Categorie Teruglezen

De arbeider is zijn loon waard

 

Het gaat goed met Nederland. De huizenprijzen stijgen. Het aantal banen bereikte het afgelopen jaar een recordaantal van 10,5 miljoen. Toch zijn Nederlanders niet tevredener over hun leven, zo blijkt uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Er wordt wat afgesomberd in dat kikkerlandje. Het aantal psychische problemen neemt zelfs toe.

Het zou fijn zijn te kunnen zeggen dat het in België beter is, maar helaas. Volgens Geestelijke Gezondheidszorg Vlaanderen (GGZ) krijgt een op de vier Belgen vroeg of laat te maken met psychische problemen. Jaarlijks kampen ongeveer 700.000 mensen ermee. Een aantal waarmee je de steden Antwerpen én Gent zou kunnen vullen.

De psycholoog Ab Dijksterhuis zei: “Geld geeft je geluk een stevige boost”. Veel beleid gaat uit van de gedachte dat als het goed gaat met de economie van een land, het haar burgers ook goed gaat. Dat is niet uit de lucht gegrepen. Wie voldoende middelen heeft eet gezonder, gaat niet gebukt onder geldzorgen en woont waarschijnlijk in een veiligere buurt. Zonder inkomen geen goed onderwijs, geen pensioenen en geen sociaal netwerk voor wie buiten de boot dreigt te vallen.

Maar de roes van geld raakt ook snel uitgewerkt. Geef je één euro aan een arme, dan stijgt zijn geluk meer dan wanneer je diezelfde euro aan een rijke geeft. Wie tevreden is over zijn salaris, wordt minder tevreden als blijkt dat een collega meer betaald krijgt voor hetzelfde werk. En mensen die plotsklaps een miljoen winnen, eindigen vaak juist ongelukkiger.

De stelling dat geld gelukkig maakt, is dus relatief. Dat belette Proximus-topvrouw Dominique Leroy niet de overstap te maken naar het Nederlandse telecombedrijf KPN. Door het loonplafond zou haar salaris in België beperkt blijven tot maximaal 650.000 euro. “Je start met een handicap”, somberde de voormalige minister Stefaan De Clerck, die nu voorzitter is van de raad van bestuur van Proximus.

Bedrijven breken zich momenteel het hoofd over de vraag hoe topsalarissen kunnen worden opgekrikt, bijvoorbeeld door bonussen toe te voegen. Anders dreigen ze kostbaar talent aan het buitenland te verliezen. Dat roept vraagtekens op. Want hoe legitiem is het als hooggeplaatst personeel zijn verantwoordelijkheid niet langer wil dragen als een ander meer biedt? Is geld dan het enige dat telt?

Het riante salaris van Leroy staat in schril contrast tot de tien euro netto per uur waar een huishoudelijke hulp het mee moet doen. Met zo’n karig loon is het logisch als je op zoek gaat naar beter betaald werk. Meer geld betekent dan minder zorgen en meer levensgeluk. Maar wat opmerkelijk is, is dat ook grootverdieners zich zo blijven gedragen. Breekt er in een mensenleven niet onherroepelijk een punt aan van “genoeg is genoeg”; een limiet waarbij de dosis geluk die geld kan geven, verzadigd is?

Gezondheidseconoom Lieven Annemans van de Universiteit Gent hield het afgelopen jaar een Nationaal Geluksonderzoek. Daarvoor bevroeg hij 3.770 mensen over hoe geluk en geld zich in hun leven tot elkaar verhouden. Geld maakt wel gelukkig, stelt hij vast, maar tot op een hoogte van 4.000 euro netto. Wie dat bedrag maandelijks gestort krijgt, is het gelukkigst. Maar kom je daarboven, dan daalt de geluksfactor. Dat is vooral te wijten aan meer stress, minder tijd voor vriendschappen en een voortdurend verlangen naar nóg meer, uitmondend in een peperdure villa waar je een hek omheen moet zetten en camera’s bij moet plaatsen. En waarmee je dus onherroepelijk ook jezelf insluit.

Geluk is duidelijk meer dan geld alleen. De waarde van arbeid zit voor een belangrijk deel in de voldoening die je eruit haalt, de zin die het aan je leven geeft en de sociale contacten die je erdoor krijgt. Het zou dus een stuk zinvoller zijn te streven naar optimalisering, in plaats van maximalisering van lonen. Of in Bijbelse termen uitgedrukt, naar het principe dat iedere arbeider zijn loon waard is. Krijgt u ook al wat u verdient? Tel uit uw winst!

Kelly Keasberry

Preekfestival Amersfoort, dinsdag 17 september 2019